Przyjmowanie nowo przybyłych uczniów do szwedzkich szkół

Na terenie Szwecji nie ma jednolitego pod względem organizacyjnym systemu wdrażania uczniów nieznających języka szwedzkiego do szkół, dlatego proces ten wygląda różnie w różnych gminach.
Naukowcy, badający wielojęzyczność i drogi do niej są zgodni: aby nowo przybyły uczeń mógł się dalej rozwijać i przez to zapewnić sobie takie same szanse na dobre i satysfakcjonujące go wykształcenie jak jego szwedzcy rówieśnicy, muszą na niego oddziaływać trzy czynniki:

Nauka języka szwedzkiego
W szkołach, do których przybywa dużo uczniów nieznających języka szwedzkiego, organizuje się klasy przygotowawcze (förberedelseklasser), do których uczęszczają na lekcje tylko uczniowie nie znający języka szwedzkiego.W jednej takiej klasie jest około 6 - 8 uczniów, z którymi pracują nauczyciele wyspecjalizowani w nauczaniu języka szwedzkiego jako obcego (svenska A).
W innych szkołach organizuje się dwu - trzyosobowe grupy lub prowadzi się naukę języka szwedzkiego indywidualnie, z wykwalifikowanym nauczycielem.
Celem jest uzyskanie przez ucznia podstaw języka szwedzkiego i przygotowanie go do pracy w szkole, a lekcje odbywają się w godzinach objętych planem lekcji.
O tym, jak długo uczeń będzie chodził do klasy przygotowawczej decydują postępy ucznia w nauce języka szwedzkiego. Zdarza się, że już po kilku miesiącach nauki uczeń zaczyna chodzić na niektóre lekcje ze „swoją” przyszłą klasą, ale bywa i tak, że uczeń opuszcza klasę przygotowawczą po trzech latach.

Dalszy rozwój języka polskiego w formie wspomnianego już nauczania języka ojczystego (modersmålsundervisning)
Nie jest prawdą, że dzieci uczą się nowego języka szybciej niż dorośli. Dzieci potrafią bezbłędnie naśladować wymowę, melodię zdań, a to sprawia wrażenie szybkiej nauki. Naukowcy obliczają, że na opanowanie nowego języka w takim stopniu, aby mógł on odgrywać taką samą rolę w zdobywaniu wiedzy jak język, w którym dziecko rozpoczęło naukę potrzeba przynajmniej pięciu lat.
I dlatego, aby zapewnić dziecku możliwie najlepsze warunki nauki nowego języka oraz dalsze kontynuowanie procesu edukacji, trzeba zadbać o rozwój języka, w którym dziecko już rozpoczęło naukę i którym posługuje się na co dzień. Zatrzymanie rozwoju języka ojczystego dziecka oznacza przerwanie poszerzania zasobu pojęć, a to z kolei uniemożliwi przyswajanie wiedzy i przeprowadzanie procesów myślowych u dziecka.
Dziecko nie ma żadnego efektywnego „narzędzia”.
Jeśli nie zapewni się nowo przybyłemu uczniowi możliwości rozwoju języka ojczystego, rozbudowywanie zasobu pojęć u niego może się zacząć dopiero za kilka lat, w nowym dla ucznia języku.
Naukowcy są zgodni: droga do szybkiego opanowania nowego języka wiedzie przez dobrze rozwinięty język ojczysty ucznia.

Przyuczanie po polsku (studiehandledning på modersmål) lub nauczanie dwujęzyczne (tvåspråkigundervisning)
Przyuczanie w języku ojczystym ucznia jest formą szczególnej pomocy, z której uczeń ma prawo skorzystać, a szkoła ma obowiązek ją zapewnić, gdy zachodzi podejrzenie, że uczeń nie osiągnie celów nauczania przewidzianych i wyszczególnionych w programach nauczania szwedzkich szkół. Czynnikiem, który warunkuje takie podejrzenie, jest nieznajomość języka szwedzkiego.
Pojęcie „przyuczanie w języku ojczystym” ucznia obejmuje również wdrażanie ucznia w szwedzki system szkolnictwa, w jego podstawowe wartości i formy pracy. Proces ten obejmuje najczęściej również rodziców nowo przybyłego ucznia. Przyuczanie prowadzone jest w dużym stopniu przez dwujęzycznego nauczyciela, w Szwecji zwanym „modersmålslärare”, przy współpracy z personelem szkoły.
W tym czasie, to znaczy, kiedy dziecko uczy się podstaw języka szwedzkiego, powinno ono uczyć się wszystkich przedmiotów objętych obowiązującym w Szwecji programem dla szkół. Nowo przybyli uczniowie znają już przynajmniej jeden język i posiadają pewną wiedzę oraz umiejętności szkolne, nie ma więc konieczności zatrzymania ich rozwoju w oczekiwaniu na nowy język. Nieznajomość języka szwedzkiego nie może być przeszkodą w dalszym rozwoju nowo przybyłego ucznia i opóźniania procesu jego edukacji.
Naukowcy zajmujący się wielojęzycznością i drogą do niej uważają, że młodzież i dzieci w wieku szkolnym uczą się najefektywniej nowego języka, jeśli nauka języka jest zintegrowana z nauką innych przedmiotów szkolnych. Równoległa nauka przedmiotów objętych programem szkolnym (obojętnie, w jakim lub w jakich językach prowadzona), nauka nowego dla ucznia języka i rozwój języka ojczystego ucznia są od siebie zależne i wzajemnie się na siebie nakładają.
Aby umożliwić nowo przybyłym uczniom zdobycie takich samych, jak ich szwedzcy koledzy, kwalifikacji do dalszej nauki, gminy muszą działać zgodnie z przepisami prawnymi regulującymi pracę państwowych placówek oświatowych.
W „Ustawie o Szkolnictwie” (skollagen), można przeczytać m.in. o tym, że nauczanie powinno być dostosowane do predyspozycji i potrzeb każdego ucznia, że nauczyciel powinien zapewnić szczególną pomoc tym uczniom, którzy mają trudności i w stosunku do których istnieje ryzyko, że nie osiągną celów wyznaczonych przez program nauczania oraz że uczeń powinien otrzymać pomoc w nauce w swoim języku ojczystym, jeśli istnieje taka potrzeba.
Uczniowie, którzy przybyli do Szwecji będąc w wieku 16 – 19 lat mają prawo do nauki w szkole gimnazjalnej na jednym z ogólnopaństwowych programów. Jeśli uczeń nie spełnia warunków do przyjęcia na taki program, szkoła zapewnia możliwość nauki według programu przygotowanego dla takiego ucznia (Introduktionsprogram).
Szkoły ponadpodstawowe również mają możliwość udzielenia pomocy uczniowi w jego języku ojczystym.